Małżeństwa jednopłciowe w dokumentach: odpowiedzi gmin z powiatu pokazują rozbieżności

Czy urzędy stanu cywilnego w gminach mają już jasność, jak postępować z zagranicznymi aktami małżeństwa osób tej samej płci? Z odpowiedzi samorządów wynika, że w całej Polsce nie ma jednej, spójnej praktyki, a w naszym powiecie głos zabrała tylko część gmin. Wśród tych, które odpowiedziały, cztery zadeklarowały gotowość do respektowania nowych regulacji, a jedna wskazała, że decyzje będą zależeć od okoliczności.

Trzy pytania do gmin i skala odpowiedzi w Polsce

Do samorządów w całym kraju trafiła ankieta z trzema pytaniami dotyczącymi transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci. Urzędników zapytano:

• czy zamierzają respektować rządowe rozporządzenie,
• jeśli nie - z jakiego powodu nie będą go stosować,
• czy dokonali już transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci.

Pytania wysłano do 2479 gmin. Część z nich nie prowadzi jednak własnych urzędów stanu cywilnego. Do chwili publikacji zestawienia napłynęło 1598 odpowiedzi.

Rozporządzenie z 22 maja 2026 roku i wyrok NSA

W centrum sporu znajduje się rozporządzenie ministra cyfryzacji z 22 maja 2026 roku. Dokument wprowadził nowe wzory aktów małżeństwa, które umożliwiają wpisanie związku zawartego przez osoby tej samej płci. Zmiany nastąpiły po orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2026 roku - sąd miał zobowiązać urzędników do dokonania transkrypcji małżeństwa dwóch Polaków zawartego w Berlinie.

Z deklaracji przesłanych przez samorządy wynika jednak, że interpretacja obowiązków nie jest jednolita. Według zebranych danych 817 gmin zadeklarowało respektowanie rozporządzenia. Jednocześnie znaczna grupa urzędów nie składa jednoznacznych deklaracji.

„Prawie połowa (737) odpowiedzi z gmin pokazała wahanie urzędników.”

Onet

Wśród tych niejednoznacznych odpowiedzi pojawiają się m.in. deklaracje oczekiwania na uprawomocnienie się rozporządzenia - wskazywano datę 22 sierpnia tego roku - albo zapowiedzi działania dopiero po otrzymaniu wytycznych z urzędów wojewódzkich. Niektóre samorządy uzależniają decyzje od analizy pojedynczych spraw, a część ogranicza się do ogólnikowego zapewnienia o „przestrzeganiu przepisów prawa”, bez przesądzenia, czy oznacza to stosowanie nowego rozporządzenia.

Jak odpowiadały gminy z naszego powiatu

Pytania trafiły także do gmin z naszego powiatu. Spośród 11 gmin odpowiedzi udzieliło pięć. W czterech z nich - Lelis, Goworowo, Myszyniec i Łyse - zadeklarowano odpowiedź „tak” na pytanie o respektowanie rozporządzenia. Rzekuń udzielił odpowiedzi „to zależy”, co sugeruje podejście uzależnione od okoliczności konkretnej sprawy lub formalnych rozstrzygnięć.

Pozostałe gminy z naszego powiatu oraz miasto Ostrołęka nie przekazały odpowiedzi w czasie, gdy powstawało zestawienie. To oznacza, że mieszkańcy części samorządów wciąż nie mają jasnej informacji, jak lokalne urzędy podejdą do ewentualnych wniosków o transkrypcję.

W praktyce dla osób składających dokumenty najważniejsze będzie to, czy dany urząd stanu cywilnego uzna nowe wzory aktów za podstawę do działania od razu, czy będzie czekał na dodatkowe wytyczne lub rozstrzygnięcia. To właśnie te różnice w interpretacji sprawiają, że sytuacja w kraju pozostaje niejednolita.