Izabela Zbiegniewska
Biografia
Izabela Zbiegniewska urodziła się w Ostrołęce w rodzinie o patriotycznych korzeniach i dużym wpływie środowiska lokalnego. W młodości kształciła się w prywatnych pensjach w Żytniewie i Kaliszu, a później w Warszawie, gdzie uzyskała dyplom nauczyciela i nawiązała kontakty z ludźmi związanymi z ruchem patriotyczno-społecznym. Dzięki wpływowym nauczycielom i dyrektorce Emilii Filleborn w duchu patriotyzmu rozwijała wartości moralne, literackie i edukacyjne.
W latach 1845–1850 pracowała jako wychowawczyni w Kaliszu, a po incydencie denuncjacji szkoła zostały zamknięta; Zbiegniewska kontynuowała naukę w Warszawie, uzyskała dyplom nauczyciela w 1851 roku i nawiązała kontakt z literackim i patriotycznym środowiskiem. Aktywnie uczestniczyła w ruchu kobiet, dołączając do grona tzw. Entuzjastek poprzez Narcyzę Żmichowską, a także prowadziła korespondencję z Konstantym Ruszkowskim, podpisując listy pod pseudonimem Ella.
W 1856 roku objęła placówkę we Włocławku i kierowała nią do 1876 roku. Pensja przeszła przez kilka lokalizacji, ale jej charakter pozostawał szkolą patriotyzmu i nauki. Zbiegniewska uczyła języków obcych, historii i języka polskiego, promowała literaturę światową i rozwijała bogatą bibliotekę. Wykształciła około 400 dziewcząt, angażując je w akcje dobroczynne i działania społeczne. Poza edukacją prowadziła także szeroko zakrojoną działalność społeczną, m.in. był jej udziałem Szpital Miejski, teatr, pierwsza miejska biblioteka i straż pożarna we Włocławku.
Podczas powstania styczniowego kierowała Radą Opiekuńczą oraz była członkinią Cywilnej Tajnej Służby Powstańczej; organizowała pomoc więźniom, zbierała środki i wspierała rodzin powstańców, w tym generała Bechiego. Dzięki sieci kontaktów z włoskimi i francuskimi instytucjami starała się wywierać wpływ na władze carskie. Była także inicjatorką powstania płaskorzeźby upamiętniającej egzekucję Bechiego, a tablica ta znajduje się w Kościele Santa Croce we Florencji. Po upadku powstania kontynuowała działalność pomocową dla rodzin zesłańców.
Po zamknięciu pensji we Włocławku kontynuowała działalność edukacyjną i społeczną jako nauczycielka domowa, organizowała ochronki dla dzieci i prowadziła dziecięcy teatr amatorski. Zmarła 18 czerwca 1914 roku we Włocławku.