Przelałeś pieniądze oszustowi? Reaguj natychmiast

Internetowe zakupy mogą zakończyć się stratą pieniędzy: atrakcyjna oferta pojawia się w sieci, kupujący przelewa środki, a sprzedawca przestaje odpowiadać. W takiej sytuacji nie warto zwlekać. Szybki kontakt z bankiem, zachowanie materiałów związanych z transakcją i zawiadomienie Policji mogą pomóc ograniczyć skutki oszustwa oraz wesprzeć ustalenie osoby za nie odpowiedzialnej.

Jak oszukują przestępcy?

Oszuści wykorzystują presję czasu, okazyjne ceny i zaufanie kupujących. Publikują nieistniejące oferty, zakładają fałszywe sklepy albo udają prawdziwych sprzedawców. Kiedy otrzymają pieniądze, mogą zamilknąć, skasować ogłoszenie lub zablokować kontakt.

Niebezpieczeństwo nie ogranicza się do zakupu towaru, który nigdy nie dotrze. Przestępcy rozsyłają również spreparowane odnośniki do płatności, próbują zdobyć dane do bankowości internetowej, nakłaniają do podania kodu BLIK lub podszywają się pod pracowników banku oferujących rzekomą pomoc w odzyskaniu środków. Ich celem może być nie tylko pojedyncza wpłata, ale też dostęp do pieniędzy zgromadzonych na rachunku.

Pierwszy krok: skontaktuj się z bankiem

Użyj oficjalnego numeru infolinii podanego na stronie banku, w jego aplikacji lub na karcie płatniczej. Nie dzwoń pod numer wskazany przez oszusta. Możesz też skorzystać z bezpiecznego kanału kontaktu udostępnionego przez bank.

Powiedz konsultantowi, że mogło dojść do oszustwa, i przekaż szczegóły płatności. Zapytaj o możliwość wstrzymania albo cofnięcia przelewu, próbę odzyskania pieniędzy lub pilny kontakt z bankiem, do którego trafiły środki. Jeśli ujawniłeś dane logowania, informacje z karty albo kody autoryzacyjne, poproś o natychmiastowe zabezpieczenie rachunku i zablokowanie zagrożonych metod płatności.

Gdy przelew został już wykonany, zwrot pieniędzy nie jest pewny. Mimo to nie rezygnuj z kontaktu z bankiem - szybka reakcja ma znaczenie.

Zachowaj materiały dotyczące sprawy

Nie kasuj rozmów ze sprzedawcą ani historii transakcji. Zapisz zrzuty ekranu ogłoszenia, profilu, korespondencji, SMS-ów i adresu strony. Zachowaj potwierdzenie przelewu, numer rachunku odbiorcy, kwotę oraz datę i godzinę płatności, a także dane kontaktowe używane przez drugą stronę.

Jeśli rozmowa odbyła się przez telefon, zapisz numer dzwoniącego i najważniejsze informacje, które w niej padły. Takie dowody mogą pomóc odtworzyć przebieg zdarzenia i ustalić sprawcę.

Zawiadom Policję lub prokuraturę

Podejrzenie popełnienia przestępstwa można zgłosić w najbliższej jednostce Policji albo w prokuraturze. Nie musisz znać danych oszusta. Nie czekaj też z zawiadomieniem na zakończenie reklamacji bankowej.

Weź ze sobą dowód osobisty i zgromadzone materiały. Opowiedz, jak doszło do kontaktu ze sprzedawcą, w jaki sposób zapłaciłeś i kiedy nabrałeś podejrzeń, że zostałeś oszukany. Numer 112 służy do zgłaszania bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia; sprawę internetowego oszustwa zgłoś w jednostce Policji lub prokuraturze.

Zgłoś również podejrzaną stronę lub wiadomość

Fałszywą witrynę, próbę wyłudzenia danych lub inne zagrożenie w sieci można przekazać do CERT Polska przez stronę https://incydent.cert.pl/. SMS-y z podejrzanymi linkami można przesłać bezpłatnie na numer 8080. Zgłoszenia pomagają analizować zagrożenia i mogą chronić innych użytkowników, ale nie zastępują kontaktu z bankiem ani zawiadomienia Policji o przestępstwie.

Czy da się odzyskać pieniądze?

Szanse zależą między innymi od rodzaju płatności, momentu podjęcia działań i okoliczności sprawy. Jak najszybciej poinformuj bank i złóż reklamację, dokładnie opisując, co się wydarzyło.

Jeżeli zapłaciłeś kartą, zapytaj bank o procedurę chargeback, czyli obciążenie zwrotne. Możliwość jej zastosowania zależy od rodzaju transakcji i tego, czy spełnia ona warunki procedury. Przy przelewie na konto oszusta poproś bank o podjęcie dostępnych działań w celu odzyskania środków, pamiętając, że zwrot nie jest gwarantowany.

Jeżeli przekazałeś dane do logowania, kody autoryzacyjne albo dane karty, pilnie zabezpiecz bankowość elektroniczną. Zmień zagrożone hasła, używając bezpiecznego urządzenia. Jeśli podejrzewasz, że na dotychczasowym sprzęcie zainstalowano złośliwe oprogramowanie, nie loguj się z niego do banku, dopóki urządzenie nie zostanie zabezpieczone.

Uważaj na kolejną próbę wyłudzenia

Po utracie pieniędzy możesz stać się celem następnego oszustwa. Przestępcy mogą przedstawiać się jako policjanci, pracownicy banku, prawnicy lub firmy odzyskujące należności. Obiecują szybki zwrot, a w zamian żądają przedpłaty, danych bankowych albo instalacji aplikacji dającej zdalny dostęp do urządzenia.

Nie płać za obiecaną pomoc i nie udostępniaj haseł, kodów autoryzacyjnych ani danych karty. Gdy coś wzbudza wątpliwości, zakończ rozmowę i samodzielnie zadzwoń do banku lub Policji, korzystając z oficjalnych danych kontaktowych.

Jak bezpieczniej kupować w internecie?

• Sprawdzaj opinie o sprzedawcy, historię jego konta oraz wiarygodność sklepu.

• Zachowaj ostrożność przy cenach dużo niższych niż u konkurencji i ofertach, przy których sprzedawca wywiera presję czasu.

• Wybieraj płatności oraz ochronę kupujących dostępne bezpośrednio na zaufanej platformie.

• Nie otwieraj linków do płatności przesyłanych przez nieznane osoby. Dokładnie sprawdź adres strony.

• Nie podawaj loginów, haseł ani kodów autoryzacyjnych osobom kontaktującym się telefonicznie lub przez komunikator.

• Nie instaluj programów do zdalnego dostępu na polecenie rzekomego pracownika banku czy konsultanta.

• Zanim zatwierdzisz przelew, sprawdź jego kwotę, dane odbiorcy i cel płatności.

Jeżeli podejrzewasz, że padłeś ofiarą oszustwa, działaj bez zwłoki: skontaktuj się z bankiem, zabezpiecz dowody i zgłoś sprawę Policji. Nie obawiaj się prosić o pomoc. Przestępcy wykorzystują manipulację i zaufanie, a zgłoszenie może uchronić także inne osoby.