Mazowieckie lasy pod presją suszy. Tysiące pożarów i nowe wsparcie dla OSP

Od początku 2025 roku do 24 czerwca w mazowieckich lasach wybuchło już 1388 pożarów. Skala zagrożenia rośnie, a przyczyną problemu jest nie tylko pogoda, ale też ludzka nieuwaga i coraz dłuższe okresy suszy.

Samorząd województwa mazowieckiego zapowiada jednocześnie kolejne wsparcie dla Ochotniczych Straży Pożarnych. W tym roku do jednostek w regionie trafią nowe samochody, sprzęt i umundurowanie, a na program „Mazowsze dla straży pożarnych” przeznaczono 21 mln zł.

Pożary coraz częściej wybuchają na suchym podłożu

Leśnicy zwracają uwagę, że tegoroczna susza jest wyjątkowo dotkliwa. Złożył się na nią rekordowo niski poziom opadów, a w lasach oznacza to przede wszystkim wysuszoną ściółkę, która bardzo łatwo zajmuje się ogniem.

Według danych Lasów Państwowych od 1 stycznia do 24 czerwca w woj. Mazowieckim odnotowano 1388 pożarów na terenach leśnych. Dla porównania w tym samym okresie poprzedniego roku było ich mniej niż 1000. Z tej liczby tylko 167 pożarów dotyczyło terenów Lasów Państwowych, a reszta pojawiła się na gruntach innych właścicieli, głównie prywatnych.

Największy pożar ostatnich lat w regionie wybuchł na przełomie maja i czerwca w gminach Poświętne i Stanisławów. Ogień objął ponad 300 hektarów drzewostanów.

„Już teraz wilgotność ściółki w większości lasów spadła poniżej 10%. Dla porównania kartka papieru ma wilgotność około 8%”

Adam Wasiak, dyrektor generalny Lasów Państwowych

Człowiek wciąż jest głównym źródłem zagrożenia

Lasy Państwowe podkreślają, że aż 99 proc. pożarów w lasach ma związek z działalnością człowieka. To nie tylko ogniska rozpalane w niedozwolonych miejscach czy porzucane niedopałki papierosów. Ryzyko stwarzają także śmieci, zwłaszcza szklane butelki, które mogą skupić promienie słońca i zadziałać jak zapalnik.

Niebezpieczne bywa również parkowanie pojazdów w miejscach do tego nieprzeznaczonych. Rozgrzany element samochodu może doprowadzić do zapalenia suchej trawy albo ściółki, a w warunkach panującej suszy wystarczy do tego naprawdę niewiele.

• palenie ognisk w lesie i w pobliżu drzewostanów,
• wyrzucanie niedopałków papierosów,
• zostawianie w lesie szklanych butelek i innych odpadów,
• parkowanie poza wyznaczonymi miejscami.

OSP wchodzą do akcji jako pierwsze

W gminach Stanisławów i Poświętne to właśnie lokalne jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych jako pierwsze ruszyły do gaszenia pożaru. Ich szybka reakcja miała znaczenie dla ochrony zabudowań położonych w pobliżu terenu objętego ogniem.

„Staraliśmy się, żeby ogień nie przeszedł przez drogę pożarową nr 17, od której było tylko 200-300 metrów do budynków mieszkalnych. I to nam się udało”

Arkadiusz Domański, naczelnik OSP Rządza

Jak zaznacza samorząd województwa mazowieckiego, wsparcie dla OSP ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców. W tym roku druhowie z Mazowsza otrzymają 82 nowe samochody, a ponad 220 strażnic przejdzie modernizację. Do 227 jednostek trafi też specjalistyczny sprzęt i umundurowanie.

„Tylko w tym roku jednostki OSP z regionu ostrołęckiego zyskają 11 nowych pojazdów. Zmodernizowane zostaną 32 strażnice, a do 42 jednostek trafi specjalistyczny sprzęt”

Janina Ewa Orzełowska, członkini zarządu województwa mazowieckiego

Zmiany klimatu wymuszają nowe podejście do lasów

Problem wysokiego zagrożenia pożarowego nie zniknie szybko. Susze pojawiają się niemal co roku, a towarzyszą im coraz częstsze fale upałów. W ocenie leśników to jeden z efektów zmian klimatycznych, z którym trzeba będzie mierzyć się także w kolejnych sezonach.

Najbardziej narażone są starsze drzewostany sosnowe, sadzone 70-90 lat temu. Ich systemy korzeniowe powstawały w innych warunkach wodnych. Gdy poziom wód gruntowych spadnie poniżej 3 metrów od powierzchni ziemi, drzewa nie są już w stanie pobierać wody z głębszych warstw. Osłabione sosny stają się bardziej podatne na jemiołę oraz szkodniki, takie jak kornik ostrozębny czy przypłaszczek granatek.

Leśnicy próbują odpowiadać na ten problem m.in. przez wprowadzanie małej retencji oraz zastępowanie sosny gatunkami liściastymi, które lepiej znoszą niedobory wody. Zwracają też uwagę, że potrzebne jest szersze gromadzenie deszczówki, budowa zbiorników retencyjnych, a także ograniczanie osuszania mokradeł i prostowania rzek.

Temat ma znaczenie dla mieszkańców Mazowsza, bo pożary lasów uderzają nie tylko w przyrodę, ale też w bezpieczeństwo domów, dróg i całych miejscowości. W sytuacji tak dużej liczby zdarzeń liczy się zarówno szybka reakcja strażaków, jak i prewencja oraz nowoczesne wyposażenie jednostek OSP.

Wnioski są jasne: zagrożenie pożarowe pozostanie wysokie, a skuteczna walka z nim będzie wymagała zarówno ostrożności mieszkańców, jak i dalszych inwestycji w sprzęt, wodę i ochronę lasów. Cały materiał ukazał się w miesięczniku „Mazowsze. Serce Polski” oraz w informacji samorządu województwa mazowieckiego. Źródło: samorząd województwa mazowieckiego i Lasy Państwowe.